Nieuwsbrief Natuurlijk Tuinieren

januari 2014

In deze koude tijd van het jaar is er weinig te beleven in de tuin. De meeste volkstuinen zien er nu verlaten uit, een enkeling komt nog wat winterharde groente als prei, spruiten, boerenkool of palmkool van de tuin halen. Ook aardpeer of pastinaak kun je als het niet vriest de winter door oogsten, 2 heerlijke groenten overigens om lekker mee kunt kokkerellen. Kijk bijvoorbeeld eens op www.smulweb.nl of www.pastinaak.nl.

Vers groen blad, is tenzij u wat vroege groenten in de een kas teelt, nog nauwelijks te vinden. Of het moet op een beschut plekje wat veldsla zijn. Hebt u een beetje kennis van wilde planten dan kunt u gaan wildplukken: zoek eens naar kraailook, kleine veldkers, look-zonder-look of het blad van nog niet bloeiend speenkruid. (als het eenmaal bloeit is het niet gezond meer om het blad te eten). Best leuk om zo toch nog een kleine salade bij elkaar te scharrelen.

Een alternatief is wat vers groen kweken in de vensterbank:

Andere ‘spruiten’

Heel anders dan de bekende kleine groene ronde kooltjes zijn de spruiten die je kunt telen in de vensterbank. De zogenaamde spruitgroenten vormen een mooie en gezonde aanvulling op het winters dieet. Binnen een kleine week kweekt u in een warme vensterbank uit een handjevol zaad een bak vol alfalfa, taugé, tuinkers of een van de vele andere op deze wijze te kiemen soorten. Lekker als aanvulling op de boterham, bijvoorbeeld. In het winternummer 2011 van De Tuinliefhebber plaatsten we een artikel over kiemgroenten.  Mocht u het blad niet (meer) hebben: informatie over hoe het precies in zijn werk gaat vindt u o.a. op home.scarlet.be/groenteninfo/spruitzaden.htm. Via www.bolster.nl kunt u zaden en een kweekbakje bestellen.

Overigens is het binnenkort ook weer tijd om uw pootaardappels te laten spruiten. Voorgekiemde poters slaan vlotter aan en leveren dus eerder oogst. Leg begin februari de aardappels uitgespreid, met de ogen naar boven in een koele kamer of vorstvrije schuur dicht bij het raam. Eventueel kunt u hierbij eierdozen gebruiken, de handige voorgevormde kuiltjes zijn ideaal. Belangrijk is dat de pootaardappelen voldoende licht krijgen, omdat ze anders veel te bleke, lange en daardoor kwetsbare scheuten krijgen. Het is nu tijd op uw poters te bestellen: bijvoorbeeld bij www.biologischpootgoed.nl.

De siertuin in de winter

Ook de tuin bij huis kan er in deze tijd kaal uitzien. Als het goed is hebt u wat plantmateriaal laten staan, als beschutting voor allerlei beestjes, als voedselvoorziening voor de vogels (zaad) en voor het onmisbare wintersilhouet, zoals dat heet. Grassen zijn ideale planten voor dit laatste. Lang nadat ze zijn uitgebloeid geven ze nog vorm en wat hoogte aan de tuin. Met rijp erop kunnen ze er prachtig uitzien. Sedumstengels die zijn blijven staan krijgen met sneeuw grappige mutsjes. Daarnaast is het fijn als er in de wintermaanden nog het een en ander groen blijft. Er zijn talloze vaste tuinplanten die niet helemaal verdwijnen, maar met hun groene of bonte blad de tuin wat opfleuren: bijvoorbeeld Engels gras, ergenia, Euphorbia robbiae, dovenetel, campanula poscharskiana, helleborus, of groenblijvende grassen en varens.

Enkele mooie bomen of heesters zijn echter in deze tijd het belangrijkste. Bomen geven hoogte en daarnaast, net als de heesters, al of niet in haagvorm, structuur en (een gevoel van) beschutting.

Winterbloeiend heesters, zoals Viburnum bodnantense, sarcococca, toverhazelaar, herfstbloeiende prunus, en hazelaar maken de tuin extra aantrekkelijk , en geven al een voorproefje van de lente.

(Hebt u de vrouwelijke bloempjes van de hazelaar al eens bewonderd. Ze zitten aan dezelfde takken als de mannelijke katjes maar je moet er goed naar zoeken. Uit kleine nog geen centimeter grote knopjes zie je wat rode stampertjes tevoorschijn komen. Je hebt een loepje nodig om het te goed te bekijken, maar de bloempjes zijn prachtig. Nauwelijks voor te stellen dat hier straks de hazelnoten uit groeien.)

Vooral groenblijvende hagen kunnen een mooie structuur geven aan de wintertuin. Voor € 2,30 kunt u bij ons een Groentje Groenblijvende Heggen bestellen (info@avvn.nl, tel. 030 6701331) met meer informatie. Kijkt u ook eens op onze website www.avvn.nl  voor onze andere Groentjes. Per 5 stuks kosten € 2,00 per stuk. Tuiniert u bij een bij het AVVN aangesloten vereniging of bent u abonnee van de Tuinliefhebber, dan kunt u de Groentjes gratis downloaden, wanneer u de juiste inlogcode invoert, te vinden in het colofon van onze laatste uitgave.

Vogels in de tuin

Hebt u nog meegedaan met de Nationale Tuinvogeltelling op 18 en 19 januari? Zelf heb ik dat weekend, net als ieder jaar een half uurtje uitgetrokken om de vogels in mijn tuin te spotten.

Hun ‘opkomst’ was echter niet geweldig, en dat bleek ook de landelijke trend. Vetbollen en zaadsilo’s hebben een grote aantrekkingskracht in barre tijden, maar met dit zachte weer heeft de natuur zelf de vogels nog voldoende te bieden.

Uit de telling kwam de mus weer naar voren als nummer 1. Beslist niet omdat het zo goed met hem gaat , in veel tuinen is hij nooit te zien, maar omdat hij, als hij er is, altijd in gezelschap is van een heel aantal familieleden. De koolmees komt op de tweede plaats, dan volgen merel, pimpelmees, vink, kauw, Turkse tortel, houtduif en ekster. De spreeuw is de laatste van de top 10.

De vogelbescherming bericht verder: “Nog niet eerder zijn er zo weinig spreeuwen gezien, gemiddeld 0,7 spreeuw per tuin. Ook hier speelt het weer een rol: de spreeuwen zoeken hun voedsel nu in het buitengebied. Tegelijkertijd zien we het aantal spreeuwen door de jaren heen in de Tuinvogeltelling afnemen, een beeld dat overeenkomt met andere tellingen. Het toont aan dat het aantal spreeuwen in ons land aan het afnemen is. Hoe dat komt is niet helemaal duidelijk. Reden voor Vogelbescherming en Sovon Vogelonderzoek om dit jaar uit te roepen tot Jaar van de Spreeuw en door middel van onderzoek te achterhalen wat de oorzaken zijn.”

De spreeuw staat op de in november 2013 door de Nederlandse Vogelbescherming bekend gemaakte oranje lijst. Dit overigens samen met 21 andere vogelsoorten waaronder grote lijster, spreeuw, kokmeeuw, scholekster, torenvalk of waterhoen.

De Oranje lijst is opgesteld door Vogelbescherming en Sovon met behulp van het Early Warning en Alert Protocol (EWAP). Door onderzoek te doen naar de achtergronden van de achteruitgang van de vogels op deze lijst hoopt men in de toekomst maatregelen te kunnen nemen om voorkomen dat de soorten op de Rode lijst komen te staan. In de praktijk blijkt de achteruitgang dan meestal moeilijk te keren te zijn.

Door Sovon wordt een oproep gedaan voor een nestkastenonderzoek. Hebt u spreeuwen op de tuin en een webcam, en vindt u het leuk om mee te doen, kijk eens op www.sovon.nl/nl/content/wie-volgt-de-spreeuw.  

Misschien weet u het: in het verleden werden ook wel spreeuwenpotten bij huis of in tuinen opgehangen. Weliswaar met een heel ander doel: stonden de jonge vogeltjes eenmaal bijna op uitvliegen dan werd de pot van de muur gehaald en verdwenen de jongen in de pan. De Vogelpot verkoopt dergelijke spreeuwenpotten nog altijd. Nu echter met het doel de vogels een handje te helpen. Misschien een aardig idee voor uw tuin. Bedenk daarbij dat de spreeuw een zeer nuttige vogel is. Weliswaar eet hij soms ene hapje mee van ons fruit, maar hij werkt, vooral in de broedtijd, ook veel ongedierte weg, zoals emelten die het op de wortels van uw grasveld voorzien hebben. Een nuttige aanwinst voor de tuin, dus, zo’n vogelpot. En spreeuwen zijn beslist grappige vogels waar je veel plezier aan beleefd.

Wist u overigens dat de Vogelbescherming een heel aardige app heeft ontwikkeld voor het herkennen van tuinvogels? En dat u zich, wanneer u uw tuin nog geschikter wilt maken voor vogels, kunt wenden tot een tuinvogelconsulent. Kijk op www.vogelbescherming.nl.  

En wat uw vetbollen en zaadvoorraad betreft: Dat komt vast nog van pas, als de winter straks echt invalt. Dan zijn ze de vogels er maar wat blij mee! En wilt u nestkasten op gaan hangen , doe dit ook nu al. Dit geeft de vogels een goede bescherming tijdens koude winterse nachten. Met name van winterkoningen is bekend dat zij dan soms in grote aantallen in nestkastjes wegkruipen. Nederlands kleinste vogeltje weegt dan ook maar om en nabij 10 gram, en heeft nauwelijks een vetreserve.

Tuinfotografie

In dit digitale tijdperk wordt er steeds meer en makkelijker gefotografeerd. Menig tuinier hanteert tegenwoordig de makkelijke compacte digitale camera, dan wel de camerafunctie op zijn smartphone. Handig want altijd bij de hand. En anders dan vroeger, je kunt maar raak knippen. De KNNV speelt in op deze ontwikkeling en heeft onlangs een vernieuwd Handboek Natuurfotografie op de markt gebracht. Het handboek laat zien dat natuur dichtbij huis begint (dat wist u al!) en hoe je daar boeiende beelden van maakt. Het boek geeft veelzijdige informatie en tips. Fotografie is niet alleen een kwestie van techniek, ook op het gebied van kunstzinnigheid, biologie en zelfs filosofie valt wat bij te leren.

Concrete opdrachten moedigen je aan om meteen het veld in te gaan.
De auteurs Bart Siebelink en Edo van Uchelen zijn gedreven biologen en natuurfotografen. Als geen ander weten ze hun enorme kennis op eenvoudige wijze over te dragen. Samen hebben ze het Centrum voor Natuurfotografie opgericht, hét kennis- en educatieplatform voor alle natuurfotografen. Het boek kost € 29,95. zie www.knnvuitgeverij.nl

Natuurlijk wil je graag meer mensen laten meegenieten van je mooiste foto’s. Misschien een idee om mee te doen aan de fotowedstrijd van de webshop www.tuinboeken.com:

Fotografen worden opgeroepen per seizoen hun mooiste 5 tuinfoto’s op te sturen. Aan het eind van de seizoen worden de winnaars bekend gemaakt. De publieksprijs is een waardebon van € 50,- in te wisselen bij Vivara en de vakjuryprijs is Het Handboek Natuurfotografie (jawel!) plus een waardebon van € 25,- uit onze eigen winkel. Misschien dan toch even wachten met het boek aanschaffen…? Tja, de kans op de winnende foto wordt dan wel kleiner!

Filmwedstrijd AVVN

Ook het AVVN looft dit jaar een prijs uit. En wel voor de mooiste volkstuinfilm.

• Bent u vaardig met de videocamera? 
• Is filmen uw hobby? 
• Maakt u meer dan alleen maar homevideo’s?

Doe dan mee met onze volkstuinvideo-wedstrijd met een hoofdprijs van € 250,-- Van 28 tot en met 30 augustus 2014 organiseert het AVVN in Utrecht het Internationaal Congres voor Volkstuinders. Het thema is: Focus op Volkstuinen. Deelnemende landen vertonen onder meer video-inzendingen, waarin zij de aard en wijze van het volkstuinieren in hun eigen land verbeelden.

Als gastland willen wij ook een productie laten zien die door een filmende volkstuinder of volkstuinierende filmer zélf is gemaakt. Want: Iemand die deze beide hobby’s in zich verenigt…het kan niet anders of dat staat garant voor een kei van een inzending!

De opdracht luidt:

Maak een film van maximaal 5 minuten waarin u uw persoonlijke impressie van het volkstuinieren in beeld brengt. Houd daarbij in uw achterhoofd, dat de film aan personen wordt vertoond, die niets van volkstuinen afweten en die u ervan moet overtuigen wat de waarde ervan kan zijn voor de maatschappij. U bent uw eigen regisseur en editor en bepaalt zelf de look and feel. Deelnemers mogen desgewenst ook een powerpoint-presentatie met foto’s inzenden. Vraag altijd wel eerst de wedstrijdvoorwaarden aan op info@avvn.nl of 030 – 6701331.

De winnaar ontvangt € 250,-- en een uitnodiging voor de vertoning tijdens het Internationale Volkstuinderscongres op vrijdag 29 augustus 2014 in het Media Plaza van de Jaarbeurs in Utrecht.

Niet geschoten is altijd mis. We zien graag van u!

Platform en eetcafé Dynamic Food

heeft een boek uitgebracht over ons toekomstig voedselsysteem. In het boek wil Dynamic Food laten zien hoe de relatie tussen stedelingen en de lokale voedselvoorziening nu is en in hoe deze er in de toekomst uit zou kunnen zien. Dynamic Food wil stedelingen bewust maken van het feit dat ze zelf hun directe omgeving mee kunnen bepalen, bijvoorbeeld door de keuzes die ze maken in wat ze eten. Platform Dynamic Food wil de stadsbewoner meer betrekken bij het lokale product, omdat we er allemaal afhankelijk van zijn en het bepalend is voor onze levenskwaliteit. De door Dynamic Food verzamelde kennis en ervaring komt nu samen in een multidisciplinair vormgegeven boek, dat ons toekomstige voedselsysteem onder de aandacht brengt met essays, interviews en onderzoek. Het boek is in eigen beheer uitgegeven en gefinancierd middels ‘crowdfunding’ via www.voordekunst.nl.

Het boek bestaat uit drie verschillende elementen: essays en interviews, recepten en onderzoek en een handleiding om met zeer beperkte middelen een Dynamic Food eetcafé op te zetten.

Waarschijnlijk bent u als lezer van onze Nieuwsbrief zelf al heel actief in het telen van lokale producten voor eigen gebruik. Maar Dynamic Food wil graag dat nog veel meer mensen doordrongen raken van de voordelen van lokale, seizoensgebonden groenten. Wilt u er meer van weten, kijk op www.dynamicfood.nl.

Moestuin Maarschalkerweerd zoekt vrijwilliger voor de druiven:

Hebt u ervaring met druiventeelt en wat tijd over? Zorgtuinderij De Moestuin Maarschalkerweerd in Utrecht zoekt een vrijwilliger, liefst met ervaring, voor de verzorging van de druiven . Het gaat om het bemesten, krenten, oogsten en snoeien van 36 planten in een antieke druivenkas. Bent u geïnteresseerd? Neem dan contact op met Pieter Jagtman, telefoon 06 52 42 11 68, email: info@moestuinutrecht.nl, website: http://www.moestuinutrecht.nl/

Tot slot nog een paar tips voor uitjes ter voorbereiding op het voorjaar:

Idyllische Landelijke Vlinderdag

Op zaterdag 1 maart van 10.00 tot 16.00 uur vindt in te Wageningen de jaarlijkse Landelijke Dag van De Vlinderstichting plaats. Hoofdmoot is dit jaar het project Idylle. De Vlinderstichting gaat, in samenwerking met de Nederlandse bijenhouders Vereniging vereniging, overal in het land ‘idylles’ helpen aanleggen: landjes en wegbermen met nectarrijke wilde bloemen voor vlinder en bijen. Een aantal lezingen zal dan ook gaan over bloemen, bestuiving, bijen, vlinders en idylles. Maar ook nachtvlinders en libellen komen aan bod. Entree € 8,- incl. koffie en thee. Voor een eventuele lunch betaalt u € 7,50 extra. Zie www.vlinderstichting.nl

Proef de lente op TuinIdee 2014!

Van 20 t/m 23 februari vindt in de Brabanthallen ’s-Hertogenbosch TuinIdee 2014 plaats. Het grootste tuinevent van Nederland biedt bezoekers volop inspiratie voor de tuin van hun dromen. U vindt er alles over tuinstijlen, de nieuwste tuinmode, tuininrichting en het goede buitenleven! Verder zijn er presentaties van bekende tuinspecialisten zoals Lodewijk Hoekstra en Rob Verlinden en vindt u er voorbeeldtuinen met de nieuwste trends op tuingebied. Het hoofdthema is ‘Vijftig tinten groen’.

De toegangsprijs is € 15,- (kinderen t/m 12 jaar gratis mits onder begeleiding).

Lezers van onze nieuwsbrief ontvangen in de voorverkoop € 4,- korting op de entreeprijs. Klik hier om gebruik te maken van deze korting. Let op: de voorverkoop loopt t/m 19 februari. Wilt u liever niet al vooraf kaarten bestellen, dan kunt u op http://www.tuinidee.nl/Bezoeker/Kortingsbon/AVVN een kortingsbon downloaden waarmee u op de bezoekdag zelf € 3,50 p.p. korting krijgt. (Voor beide kortingsmogelijkheden geldt: maximaal 2 personen per aanmelding, niet geldig in combinatie met voorverkoop of andere voordeelacties).

Groenmoesmarkt

Graag willen we ook uw aandacht vragen voor deze markt met het accent op natuurlijk moestuinieren. De markt vindt plaats op zondag 23 maart van 11.00 tot 17.00 uur in het Brabantse Oirschot. Speciale thema’s dit jaar zijn stadsmoestuinieren, vergeten groenten en eerlijk voedsel. Op de Groenmoesmarkt is ook Zaden voor Voedsel vertegenwoordigd, een project van Unicef om zaden van vruchtgroenten in te zamelen voor noodlijdende bevolkingsgroepen in Afrika. Hebt u in 2013 zaden verzameld? Ze zijn, verpakt in envelop met vermelding van groentenaam, van harte welkom bij de kraam van Unicef. Entree € 3,50 –, inclusief programmaboekje, zakje moestuinzaden en exemplaar van tijdschrift Genoeg. (kinderen tot 12 jaar gratis). Adres: Zalencentrum ’t Zand, Bestseweg 52, 5688 NP te Oirschot. I: www.groenmoes.nl

Noteer ook vast in uw agenda: Op 24 en 25 mei wordt nu ook in Hazerswoude-dorp, Boskoop een volkstuinbeurs Groene Passie gehouden. Meer informatie vindt u later dit jaar op www.groenepassie.nl

Onze volgende nieuwsbrief verschijnt naar verwachting in april.